Gweilch y Pysgod

Llwyddiant Bywyd Gwyllt

Llyn Brenig

Gan Dŵr Cymru

Prosiect Gweilch y Pysgod Brenig: Adolygiad o 2023


Mae Gweilch y Pysgod wedi bod yn ymgartrefu yn Llyn Brenig ers 2013, a gwelwyd stori anhygoel arall am gadwraeth yr adar bendigedig yma yn 2023 pan ddychwelodd pâr i’r llyn a magu dau gyw, y ddau yn magu plu ac yn gadael y nyth yn llwyddiannus, a’r pedwar yn mudo ar ddiwedd yr haf yn ôl bwriad byd natur.

Bu’n ddechrau addawol i’r tymor i Brosiect Gweilch y Pysgod Brenig – sy’n brosiect cydweithredol rhwng Llyn Brenig ac Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gogledd Cymru – wrth i walch y pysgod LJ2 gyrraedd y nyth ar 31 Mawrth. Pedwar diwrnod yn ddiweddarach, ymddangosodd gwalch y pysgod LM6, ac erbyn 20 Ebrill, roedd y pâr wedi dodwy eu hwy cyntaf, daeth ail un wedyn ar y 23ain, a’r trydydd ar y 26ain.

Er i ddau gyw ddeor ddiwedd Mai, bu farw’r trydydd gyw yn drasig yn fuan ar ôl deor ddechrau Mehefin. Ond aeth y rhieni ati’n frwd i feithrin y ddau gyw arall yn ofalus. Ffynnodd y ddau a datblygu’n adar ifanc dygn oedd yn mwynhau eu bwyd.

Ar y 7fed, cafodd y cywion eu modrwyo a’u dynodi’n swyddogol yn Glas 7B5 (credir ei bod yn fenywaidd) a Glas 7B6 (eto credir ei bod yn fenywaidd) ac roedd modd eu henwi. O restr fer o enwau cymeriadau A Toy Epic  gan Emyr Humphreys, dewisodd dilynwyr tudalen Facebook Prosiect Gweilch y Pysgod Brenig 7B5 Dilys a 7B6 Mari.

Ar 23 Gorffennaf, gadawodd y cywion y nyth, gan hedfan dros y llyn o dan lygaid barcud eu rhieni ymroddgar. Ychydig dros fis yn ddiweddarach, cychwynnodd y pedwar gwalch y pysgod eu siwrnai hir i barthau cynnes de Ewrop ac Affrica. Y tro diwethaf i LM6 a 7B6 gael eu gweld yn nyth Brenig oedd 26 Awst, a gwelwyd LJ2 ac 7B5 Dilys ar 30 Awst.


Yn ogystal â’r teulu bridio, galwodd gweilch eraill heibio i Lyn Brenig dros yr haf. Bu aderyn benywaidd anhysbys yn ymwelydd rheolaidd toc ar ôl i LJ2 gyrraedd nôl i’r DU, ond cadwodd draw wedyn ar ôl i LM6 ddychwelyd. Ymddangosodd Blue 372(21), aderyn benywaidd o’r Alban a symudodd i Harbwr Poole yn 2021, am y tro cyntaf ar 16 Mai ar ôl cael ei gweld yn Llyn Clywedog ar 28 Ebrill. Daeth aderyn gwrywaidd, Blue 416 o Ardal y Llynnoedd, i ymweld â Llyn Brenig yn 2022, a dychwelodd sawl gwaith dros gwrs tymor 2023.

“Rydyn ni wrth ein bodd ein bod wedi dilyn llwyddiant 2022 â thymor bridio bendigedig arall yn 2023,” meddai Nick Kite, Rheolwr Atyniad Ymwelwyr Dŵr Cymru yn Llyn Brenig. “Mae Llyn Brenig yn parhau i ddarparu lloches ar gyfer yr adar mawreddog yma, ac maent yn ymgorffori ein hymrwymiad i gynnal bywyd gwyllt a chadwraeth amgylcheddol.”

Sicrhaodd Prosiect Gweilch y Pysgod Brenig oruchwyliaeth barhaus dros y nyth a’i hamgylchoedd trwy systemau monitro awtomatig a gwirfoddolwyr ar lein wedi eu cydlynu gan Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gogledd Cymru. Yn ogystal â darparu diweddariadau amserol i ddilynwyr cyfryngau cymdeithasol y prosiect, chwaraeodd eu hymroddiad diwyro a gwaith monitro diflino ran hanfodol wrth sicrhau diogelwch y safle.

Mae’r gweilch y pysgod yn denu ymwelwyr yn llu i Lyn Brenig. Yn ogystal â galw heibio i’r wylfan ar lan orllewinol y llyn sy’n cael ei staffio gan staff a gwirfoddolwyr Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gogledd Cymru, cafodd ymwelwyr y cyfle i arsylwi ar y gweilch y pysgod yn agos a thynnu lluniau bendigedig o’r guddfan sydd tua 150 metr o’r safle nythu. Eto gyda chefnogaeth gwirfoddolwyr Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gogledd Cymru, bu’r guddfan yn atyniad poblogaidd i adaryddwyr, naturiaethwyr a ffotograffwyr trwy gydol tymor yr haf.

Dros yr haf, diweddarodd tîm y prosiect Arddangosfa Gweilch y Pysgod yng Nghanolfan Ymwelwyr Llyn Brenig hefyd. Mae’r profiad ar ei newydd wedd yn rhoi golwg fanwl ar fyd difyr gweilch y pysgod ac yn cynnig cyfle i ymwelwyr ddysgu am hanes Prosiect Gweilch y Pysgod Brenig a chael y fraint o weld y creaduriaid hynod yma a bywyd gwyllt arall trwy ffrwd fyw o’r camerâu yn y nyth a’r man clwydo cyfagos.

Arddangosfa Gweilch Llyn Brenig

Lleolir yr arddangosfa yn y Ganolfan Ymwelwyr, lledwch eich adenydd a dewch i grwydro, dysgu am hanes y prosiect a dilyn ein hadar ar hyd y tymhorau.

• MWY •

About Llyn Brenig Ospreys

Find out more the Llyn Brenig ospreys, the history of the project and information about the Nest Cam and platform…

• MWY •

Digwyddiadau i ddod

27
Apr
Bwystfil Brenig (Y Gwanwyn)

Peidiwch â cholli’r cyfle prin yma i fwrw eich lein i’r ardal wahardd o amgylch y fferm bysgod…

• DARLLEN MWY •
4-3
May   Aug
Teithiau’r Fferm Bysgod

Dewch i gwrdd â’n ffermwyr pysgod a dysgu sut rydyn ni’n meithrin ein stoc o frithyllod seithliw a llwyd.

• DARLLEN MWY •
28
Jul
Cystadleuaeth Agored Llyn Brenig

Ymunwch â ni am ddiwrnod cyffrous o bysgota â phlu er mwyn dangos eich sgiliau yn ein cystadleuaeth flaenllaw i bysgotwyr unigol.

• DARLLEN MWY •
28
Sep
Bwystfil Brenig (Hydref)

Peidiwch â cholli’r cyfle prin yma i fwrw eich lein i’r ardal wahardd o amgylch y fferm bysgod…

• DARLLEN MWY •
16-22
Mar   Dec
Cystadleuaeth Pysgota Tag

Ffeindiwch dag a gallech chi fachu £1000 yn ein Cystadleuaeth Pysgota Tag

• DARLLEN MWY •

ANTURIAETHAU ERAILL DŴR CYMRU

BWCIO NAWR CAU